Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka

        Światowe i polskie badania dowodzą, że ok. 1,8% noworodków (z powodu nieprawidłowego przebiegu ciąży, powikłanego porodu lub niskiej wagi urodzeniowej dziecka) stanowi grupę ryzyka okołoporodowego, a u ok 1,2% rodzących sie dzieci rozpoznawane są zaburzenia metaboliczne i genetyczne, uszkodzenia zmysłów, mózgowe porażenie dziecięce, lub inne poważne wady rozwojowe.

         W wielu publikacjach dotyczących tematu kształcenia dzieci i młodzieży oraz trudności w uczeniu sie, podawane są informacje, z których wynika, że ok 20% populacji w wieku szkolnym nie może sprostać wymaganiom stawianym przez szkołę. W tej grupie u około 3% osób, zespoły orzekające publicznych poradni psychologiczno - pedagogicznych diagnozują i orzekają o potrzebie kształcenia specjalnego, z powodu różnego rodzaju niepełnosprawności lub stopnia upośledzenia umysłowego lub trudności w adaptacji społecznej.

         Tymczasem dla prawidłowego rozwoju dziecka najbardziej znaczące są jego pierwsze lata życia. Mówi o tym nauka opisująca fizjologię dojrzewania centralnego i obwodowego układu nerwowego człowieka. Specjaliści z tej dziedziny wskazują, że równocześnie z rozwojem układu nerwowego następuje rozwój wszystkich funkcji psychofizycznych dziecka. W wieku od 0 do rozpoczęcia nauki szkolnej, w procesie rozwoju dziecka postępuje uczenie się społeczne, językowe i poznawcze. U dzieci z zaburzeniami rozwojowymi lub niepełnosprawościami, procesu te mogą postępować dysharmonijnie  lub ulec zahamowaniu. Moment wykrycia niepełnosprawności i podjęcia systematycznego kompleksowego wspomagania rozwoju dziecka, dla jego przyszłej edukacji oraz uczestnictwa w życiu społecznym. Również Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje na konieczność zorganizowania pomocy rewalidacyjnej dziecku oraz uczestnictwa w życiu społecznym.

        Wczesnym wspomaganiom powinny być objęte dzieci ze wszystkimi problemami rozwojowymi, a w szczególności dzieci:
    - z uszkodzonym wzrokiem
    - z uszkodzonym słuchem
    - z niepełnosprawnością ruchową
    - z niepełnosprawnością umysłową
    - z autyzmem
    - z zaburzeniami zachowania
    - wychowujące się w niekorzystnych warunkach środowiska
    - z wolniejszym i nieharmonijnym rozwojem

        Wczesne wspomaganie dotyczy rozpoznania pierwszych symptomów sugerujących, że rozwój dziecka jest zagrożony lub może przebiegać niepomyślnie. Może mieć to miejsce w szpitalu tuż po urodzeniu lub później, np. w trakcie sporządzania bilansu zdrowia w 2 roku życia, albo wówczas, gdy dziecko trafi do przedszkola.
Im wcześniej rozpoznamy, że coś złego dzieje się z dzieckiem, tym wcześniej możemy pomóc.

       Za podjęciem, jak najwcześniej stymulacji rozwoju dziecka przemawiają następujące przesłanki:
    - wyjątkowo duża plastyczność centralnego układu nerwowego we wczesnym okresie
       rozwoju oraz związana z tym możliwość korelacji zaburzeń funkcji i kompresji
       deficytów
    - możliwość zahamowania rozwoju zaburzeń o następującym przebiegu, a czasem
       nawet całkowitego zatrzymania dalszych niekorzystnych  zmian
    - małe dzieci są bardziej podatne na stosowane wobec nich programy usprawniania i
       czynią szybsze postępy
    - uczenie małych dzieci jest łatwiejsze, gdyż wiele zaburzeń narasta z wiekiem i
       utrudnia terapię i edukację
    - wczesne wspomaganie jest szansą na osiągnięcie takich umiejętności, których
       dziecko nie osiągnęło by bez pomocy
    - zgodnie z prawem pierwszeństwa dotyczącym uczenia się, pierwsze umiejętności
       utrwalają się najsilniej i najtrudniej ulegają zmianie

       Im wcześniej postawi sie diagnozę, im wcześniej podejmie sie działania stymulujące rozwój dziecka, tym rokowania są lepsze. Czekanie na interwencję psychologa lub pedagoga, aż do wieku szkolnego kosztuje za dużo: utrwala niewłaściwe zachowania dziecka i nasila niekorzystne postawy rodziców.

       Działaniami z zakresu wczesnego wspomagania rozwoju powinno być objęte całe środowisko rodzinne dziecka. podstawowym celem tych działań jest przede wszystkim:
    - wsparcie psychologiczno - pedagogiczne, co oznacza czasami przełamanie
       głębokiego poczucia osamotnienia i beznadziejności, a czasami po prostu bycie z
       rodzicami i gotowość do wspólnego rozwiązywania trudnych problemów
    - przekazywanie informacji o stanie dziecka, przyczynach zaburzeń rozwoju i różnych
       nieprawidłowościach oraz sposobach radzenia sobie
    - objęcie psychoterapią grupową lub indywidualną, jeśli istnieje taka potrzeba
    - umocnienie rodziców w ich kompetencjach rodzicielskich i prawach do podejmowania
       decyzji
    - wskazanie strefy rozwoju, które rokują pozytywnie, w których dziecko funkcjonuje
       dobrze
    - włączenie rodziców do procesu pomocy dziecku, aby sami mogli odkryć swoje
       możliwości i umiejętności
    - zapobieganie sytuacji, w której rodzice muszą sami sie radzić z problemami
       emocjonalnymi.

Polecane:

Zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Dokumenty:

Karta badań małego dziecka

Wywiad logopedyczny